حسین ابراهیمی: مساجد امروز صرفا براساس اقامه نماز، خطابه و سخنرانی طراحی شده اند

در اغلب معابد تنها عبادت و نیایش انجام می شود، اما مساجد در طول تاریخ، تنها جایگاه عبادت نبوده اند بلکه این نهاد، کارکردهای متعددی را به خود اختصاص داده بوده است.
به گزارش مسجدنیوز،در عصر پیامبر(ص) همه حرکت ها از جمله فراهم آوردن مقدمات جهاد از مسجد آغاز می شد. در مشروطه نقش برجسته مساجد قابل مشاهده است و در انقلاب اسلامی نیز مساجد از کانون های اصلی انقلاب بودند. چرا امروز نه تنها کارکردهای سیاسی بلکه کارکردهای اجتماعی مساجد نیز به نوعی کاهش یافته و جز مواقع نماز در مساجد را باز نمی بینیم؟ ریاست سابق مرکز رسیدگی به امور مساجد اعتقاد دیگری دارد. او در پاسخ به خبرنگار شفقنا با بیان اینکه مساجد، امروز هم نقش بالایی دارد، گفت: البته به این دلیل که دولت و مسجد یکی هستند، شاید در برخی موارد زاویه کمی داشته باشند، اما بر این باورند که هر کاری که دولت انجام می دهد، همان کاری است که مسجدی ها می خواهند انجام دهند.
او با تاکید بر اینکه برای امور رسیدگی به مردم، همه چیز باید در مسجد باشد، گفت: این ساز و کار در مساجد پیش بینی نشده است و مساجد صرفا براساس اقامه نماز، خطابه و سخنرانی طراحی شده اند و بیش از این امکانات ندارد. مسجد با توجه به امکاناتی که دارد، رسالت خود را انجام می دهد.
حجت الاسلام و المسلمین حسین ابراهیمی در گفت وگو با خبرنگار شفقنا با بیان اینکه مساجد در طول تاریخ فراز و نشیب داشته اند، اظهار کرد: البته در صدر اسلام، همه امور در مساجد حل و فصل می شده است و حتی شهرها یا روستاها با محوریت مسجد ساخته می شده است یعنی در ابتدا مسجد و بعد بازار اطراف مسجد ساخته می شد. محل سیاست نیز نزدیک به مسجد بوده است یعنی نزدیکترین مکان خلفا نزدیک مسجد بوده است. پس از آن به دلیل توسعه ای که کشورها یافته اند، تنوعی که در امور به وجود آمده است و از طرف دیگر شاید در برخی دوره ها جریانات سیاسی، سازگاری واقعی با مساجد نداشتند، مشاهده می شود که حتی در این دهه های اخیر یعنی قبل از انقلاب اسلامی اصولا نوعی مخالفت با مساجد بوده است.
او تصریح کرد: در آن دوره جریانات سیاسی به دنبال حرکت های سکولاریسم بودند یعنی مسجد و دین را جدای از سیاست می دانستند. حاکمان، مخالف ورود علما و شخصیت های حوزوی در سیاست بودند و متدینان را خلاصه می کردند که در مساجد نماز و دعایی خوانده شود و حتی قبل از آنکه ماه محرم بیاید ماه رمضان آغاز شود، معمولا ائمه جماعات به کلانتری های محل فراخوانی می شدند و در آنجا باید تعهد می دادند که سخن سیاسی به میان نیاید و حرف های سیاسی گفته نشود. این وضعیت پیش از انقلاب اسلامی بود، اما به برکت انقلاب، دومرتبه مساجد در متن جامعه و سیاست آمدند. در نهایت شاهد و ناظر بودیم که تمام حرکت های انقلابیون در مساجد خلاصه می شد یعنی هسته مرکزی همه این امور، پیام های حضرت امام(ره)، حرکت های نهضتی و... مساجد بود.
ریاست سابق مرکز رسیدگی به امور مساجد با اشاره به سخن امام خمینی(ره) که «مساجد سنگر است و این سنگرها را حفظ کنید» گفت: تحلیل سیاستمداران هم این بود که دشمنان نظام و انقلاب همه امور از تشکل های مختلف و احزاب و ... را محاسبه کرده بودند، جز مساجد و آنها غافل بودند که حرکت واقعی در مساجد است.
او با بیان اینکه انقلاب اسلامی، مساجد را در متن جامعه آورد، اظهار کرد: بعد از انقلاب اینگونه نبوده است که مساجد در جریانات سیاسی نباشند، صندوق های اکثر انتخابات در مساجد بوده است، ائمه جماعات فعال بودند و حرکت های مردمی از مساجد آغاز شده است. در حال حاضر هم عمده راهپیمایی های ملی و مذهبی ای که صورت می گیرد، از مساجد اغاز می شود.
مسجد، امروز هم نقش بالایی دارد
ابراهیمی با اعتقاد بر اینکه مسجد، امروز هم نقش بالایی دارد و فراموش نشده است، گفت: البته به این دلیل که دولت و مسجد یکی هستند، شاید در برخی موارد زاویه کمی داشته باشند، اما بر این باورند که هر کاری که دولت انجام می دهد، همان کاری است که مسجدی ها می خواهند انجام دهند. حرکت های نظام، جدای از حرکت های مسجد نبوده و نیست. بر این اساس مشاهده می شود که رادیو، تلویزیون و همه و همه هماهنگ است. ائمه جماعات هم در رسانه ملی و رسانه های دیگر حضور دارند. مساجد پایگاه هایی است که هنوز فعال هستند، سیاستمداران هم در مساجد حضور پیدا می کنند. شاید به خاطر تراکم امور، امروز دیگر به این شکل نیست که دکة القضایی در مسجد قرار داده شود و بتوانند کار قضایی را حل کنند.
او با تاکید بر اینکه برای امور رسیدگی به مردم، همه چیز باید در مسجد باشد، گفت: این ساز و کار در مساجد پیش بینی نشده است و مساجد صرفا براساس اقامه نماز، خطابه و سخنرانی طراحی شده اند و بیش از این امکانات ندارد.
او با تاکید بر اینکه عدم پیش بینی این ساز وکارها به معنای عقب گرد مساجد نیست، در پاسخ به چرایی باز نبودن درب مساجد در خارج از وقت نماز گفت: در دوره ای که بنده تصدی مساجد را داشتم، آنچه مقام معظم رهبری فرمودند را ما انجام دادیم، با اینکه فرمودند یک ساعت قبل از نماز درب مساجد باز باشد. امروز هم باز است. آنچه را که مقام معظم رهبری خواستند، در مساجد در حال انجام است. مساجد، عقب گردی نداشته اند، اما مساجد ما اصلا ساخته نشده است برای ساز وکاری که همه امور در آن شکل بگیرد.
ریاست سابق مرکز رسیدگی به امور مساجد ادامه داد: در زمان پیامبر(ص) دوره محدودی بوده است و بعد از نبی مکرم اسلام آرام آرام نقش حکومت ها از مساجد جدا شدند و این در میان مسلمان ها به یک فرهنگ تبدیل شده است. امروز در کشورهایی مثل عربستان هم مشاهده می شود با وجود اینکه در نماز حضور بسیار چشمگیر است، اما امر خاصی جز نماز در مساجد وجود ندارد یعنی ساز و کار مساجد، ساز و کاری نیست که برای حل و فصل مسایل مردم باشد. ظرفیت مساجد فعلی ما نمی تواند پاسخگوی مشکلات مردم باشد، اگر چنین امری بخواهد انجام شود، باید دومرتبه مساجد در حدی ساخته شوند که پاسخگوی همه مشکلات باشد.
او با انتقاد از اینکه بخشی از مساجد امروز ظرفیت جا دادن نمازگزارن را نیز ندارد، گفت: بر این اساس مشکل ما در ساختار هم هست یعنی ساختار مساجد ما به گونه ای نیست که بتواند مراجعین را پاسخ دهد، در حالی که در زمان پیامبر(ص) این ساختار وجود داشته است.
ابراهیمی با تاکید بر اینکه امروز مخاطبان مسجد اضافه شده اند که کم نشده اند، اظهار کرد: بنده قبل از انقلاب در تهران امام جماعت بودم، جمعیت های محدودی بود اما امروز جمعیت در مساجد بسیار است، جمعیت قبل از انقلاب و بعد از آن قابل مقایسه نیست و قطعا بیشتر شده است. در آن زمان برای سخنرانی های انقلابی، جمعیت های فوق العاده می آمدند؛ علت هم این بود که بیرون از مسجد خبری نبود و کسی جرات نمی کرد حرف بزند. در حالی که امروز تلویزیون، رادیو و ... همگی در راستای انقلاب حرف می زنند بنابراین این مقایسه نادرست است. به اعتقاد من مساجد، امروز رسالت خود را انجام می دهد با توجه به امکاناتی که دارد.
او تصریح کرد: چه کسی به مساجد امکانات داده است؟ بند بودجه آن کجاست؟ اگر بخواهید خادمی را در مسجد نگه دارید، هزینه آن را باید چطور جمع کرد؟
ابراهیمی در پاسخ به اینکه در طول تاریخ مساجد بودجه ای از دولت ها دریافت نمی کرده اند، اما فعالیت های آنها باقی بود، گفت: فعالیت مساجد در طول تاریخ محدودتر از امروز بوده است. امروز به برکت انقلاب اسلامی، مساجد فعالیت های فراوانی دارند، بسیج، کانون های فرهنگی هنری و بسیاری از کلاس ها در مساجد هستند، اینها در گذشته نبوده است. به اعتقاد من بعد از انقلاب در ایران اسلامی، مساجد، کانون جوشان در راستای حفظ نظام است و همه مساجد ما تلاش می کنند و تمام مناسبت ها برگزار می شود.
او با تاکید بر اینکه مساجد ما در حد امکاناتی که دارند، فعال هستند، اظهار کرد: هم نظر امام(ره) به طور رسمی این بود، هم نظر مقام معظم رهبری و هم نظر همه علمای ما در طول تاریخ این بوده است که حوزه های علمیه و مساجد نباید وابسته به دولت باشند. وقتی به دولت وابسته نمی شوند، محدودیت های بودجه دارند و امکاناتشان محدود است. ما با کمک های مردمی کار می کنیم و کمک های مردمی همین است و بیش از این نمی توان کار کرد.
ریاست سابق مرکز رسیدگی به امور مساجد، محدودیت های مساجد را ساختاری و در بعد بودجه دانست و افزود: گاهی امام جماعات کارهایی می خواهند انجام دهند که به دلیل نبود امکانات نمی توانند؛ حتی در مقایسه مساجد با ادارات، وزارت ارشاد و سازمان تبلیغات و همه نهادها باید گفت ثقل حظ نظام در مساجد است. مساجد به مراتب از همه اینها کاراتر است و نقش بهتری دارد. مساجد وضعیت خوبی دارد، البته می تواند بهتر شود، اگر امکاناتشان بیشتر باشد.
او با بیان اینکه مساجد، بیشترین پرچمداری را برای وحدت مردم دارد، گفت: در کجا درباره وحدت مردم صحبت می شود؟ صف های نماز جماعت و مصلی هایی که نماز جمعه در آنها برگزار می شود، همه بخشی از مساجد هستند. آیا جایی نقش آفرین تر از نمازهای جمعه و مساجد برای وحدت مسلمانان وجود دارد؟ بیشترین بار را اینها برمی دارند، اما کارگران بدون مزد و مواجب و خدمتگزاران بدون منت و بدون هیچ پشتیبانی هستند. هیچکس به فکر این نیست که هزینه زندگی ائمه جماعت که شب و روز کار می کنند، نماز جماعت را سه وعده برگزار می کنند، مجالس مختلف را برپا می کنند، از کجا می آید؟ واقعا کسی به این فکر افتاده است؟ در مساجد چه کسی به افراد حقوق می دهد؟ به اعتقاد من جز اخلاص و خداخواهی و برای رضای خدا کار کردن، موضوع دیگری در حیطه روحانیت وجود ندارد. باز هم تاکید می کنم که مساجد با امکاناتی که دارند، بیشترین خدمت را ارائه می کنند.
30مرداد94
منبع: شفقنا
N1364/U0/S6,/C8/T1